تبلیغات
راهنمای مالیاتی شما - مالیات بر ارزش افزوده
 
درباره وبلاگ


این وبلاگ شخصی و تحت قوانین جمهوری اسلامی میباشد

مدیر وبلاگ : عبدالله بدیع محرز
نظرسنجی
این وبلاگ تا چه اندازه راهنمای شما بوده؟








آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
اخبار مالیاتی استان ============= آخرین خبرهای اقتصادی ============ اخبار علمی-فناوری ==========
راهنمای مالیاتی شما
گسترش فرهنگ مالیات = پرداخت بموقع مالیات = مشارکت در توسعه و آبادانی میهن
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM
چهارشنبه 24 آبان 1391 :: نویسنده : عبدالله بدیع محرز
مقدمه:

در ‌آغاز لازم است مقدمه‌ای درباره این شیوه دریافت مالیات گفته شود. در همه كشورهای پیشرفته، بخش عمده درآمدهای دولت از مالیات است. تأمین امنیت، رفاه، آموزش و مسائل اجتماعی مردم و این‌كه با كمك قوانین، زمینه مناسب فعالیت‌های اقتصادی را برای مردم فراهم كنند و هزینه‌ این كارها از مالیات تأمین می‌شود.
 در فضای سالم اقتصادی، مردم فعالیت اقتصادی متفاوت خود را دارند؛ یكی كارخانه‌دار است و یكی شركت دارد، یكی مغازه دارد، یكی كارمند و حقوق‌بگیر است. از درآمدهایشان هزینه‌های خود را پوشش می‌دهند و بخشی را به عنوان مالیات به دولت می‌دهند و دولت این پول را خرج رفاه مردم می‌كند. پس مردم با دریافت خدمات و دیدن از خرج كردن درست پولشان آگاه می‌شوند و این سیكل پایه مردمی بودن دولت را تعیین می‌كند. اصل، شفافیت اقتصادی و اطلاعات است و گزارشگری مالی و نبود اقتصاد زیرزمینی و تمركز تمام عملیات پولی مردم و فعالان اقتصادی و دستگاه‌های دولتی در حساب‌های بانكی است و بعد خوداظهاری و گزارشگری مردم به دولت در راستای ابراز مالیات واقعی است و دولت هم با دسترسی به حساب‌های بانكی، می‌تواند كنترل لازم را انجام دهد. این مالیات بر درآمد گفته می‌شود؛ ریشه‌اش مثل خمس در اسلام است و مالیاتی كه از سود اتفاقی یا همان ارزش افزوده گرفته می‌شود، مبنایی مشابه زكات دارد. هر فعال اقتصادی می‌كوشد مالیات را به مصرف‌كننده منتقل كند، چراكه خودش یك انتظار سود دارد و در اینجا دولت باید ابزارهایی را پیش‌بینی كند كه مانع این انتقال شود. در كشورهای جهان اول، بیشترین درآمد دولت از راه مالیات است و وقتی شفافیت اطلاعات و اظهارنامه مالیاتی هم حاكمیت دارد، شفافیت اقتصادی به كل كشور حاكمیت دارد و انضباط مالی به نحو مناسب برقرار می‌شود. در كشورهای پیشرفته، دریافته‌‌اند كه یك عده‌ای یا مالیات نمی‌دهند یا مالیات را به مصرف‌كننده منتقل می‌كنند و یك عده در این  شرایط خودشان را نشان دادند.                                                                          

 بازار سیاه غذا، دارو و غیره از نتایج رفتارهای این گروه بود. برای كنترل این متخلفان، سیستم مالیات بر خرج تعریف شد؛ یعنی مالیات بر درآمد را به دو بخش تقسیم كردند؛ یك بخش را به عنوان مالیات بر درآمد از شركت‌ها می‌گرفتند و بخش دیگر را مالیات بر خرج می‌گرفتند. در كشورهایی كه از اقتصادی سالم در آن زمان برخوردار بودند، یك بار فاكتور می‌گرفتند، اما پس از جنگ جهانی كه در اروپا واسطه‌گری زیاد شده بود، مالیات بر ارزش افزوده مطرح شد كه هر دست كه كالا جابه‌جا می‌شود، روی سود خالص یك مالیات جدید گرفته می‌شود و در نتیجه، اگر در توزیع واسطه‌گری زیاد باشد، اینقدر كالا گران می‌شود كه كسی آن كالا را نمی‌خرد.                                                                                           

 به مرور كه كشورهای دنیا این دو شیوه را آزمودند، به این نتیجه رسیدند كه مالیات بر ارزش افزوده بهتر پاسخ می‌دهد و در بیشتر كشورهای جهان از سال 1960 تا كنون این روش پیاده شده است و به مرور در بقیه كشورها هم در حال اجرا شدن است. ویژگی مالیات بر خرج حضور مردم در صدور فاكتور و گرفتن پول پرداخت به دولت و در نتیجه بر اثر افزایش نقش مردم مطالبات آنان نیز از دولت‌ها زیاد می‌شود، بنابراین دولت باید پاسخگو باشد. ما در بحران مالی آمریكا دیدیم كه وقتی دولت قصد كمك مالی به برخی نهادها را داشت، اعتراض مردم به عنوان پرداخت‌كنندگان مالیات بسیار مورد توجه واقع شد.اجرای مالیات بر ارزش افزوده در بیش از 120 كشور جهان نشان دهنده مقبولیت و كارایی این نظام در فراهم كردن یك منبع درآمد قابل اتكا و مطمئن برای دولتهاست اجرای این مالیات با نرخ ثابت و یكسان از یكسو پیش بینی میزان درآمد دولت و در نتیجه امكان برنامه ریزی بهتر را فراهم مینماید و از سوی دیگر، دوره های كوتاه مدت وصول آن، تداوم تأمین تقدینگی خزانه دولت را تضمین میكند.    

تاریخچه:

 مالیات برارزش افزوده نخستین بار در سال ۱۹۱۸میلادی و از سوی( فون زیمن) ارائه گردید و تا چند دهه پس از آن مورد بحث و بررسی قرار گرفت .این نوع مالیات با ارائه روش اعتباری آدامزدر سال۱۹21 ازسوی( لاره) درسال ۱۹۴۸ میلادی دراین کشوراجرا شد. این مالیات پس ازاصلاح سیستم مالیات بر فروش تحت عنوان مالیات بر ارزش افزوده از نوع مصرف در فرانسه اعمال گردید. البته این نوع مالیات به طورجامع برای نخستین بار در سال ۱۹۶۸ میلادی در برزیل پیاده شد. این در حالی بود که کمیته مالی اتحادیه اروپا، اجرای مالیات بر ارزش افزوده را از سال۱۹۶۲به کشورهای عضو این اتحادیه توصیه می کرد. شورای اتحادیه اقتصادی اروپا نیزدرنهایت برای هماهنگ سازی سیستم های مالیاتی و حمایت از تجارت، تمام اعضا را ملزم کرد تا از اول ژانوی۱۹۷۰میلادی این سیستم را در تمام کشورهای عضو اتحادیه اروپا اعمال کنند.                                                                                                  

در این دوره مالیات بر ارزش افزوده عمده ترین منبع درآمدی در فرانسه، آلمان، بلژیک، هلند، دانمارک، نروژ و سوئد بود. اگرچه این نوع مالیات در یک دهه رشد چندانی نداشت اما درنیمه دوم دهه ۱۹۸۰و ۱۹۹۰به اوج رسید تا جایی که در دو دهه پایانی قرن بیستم سریع ترین رشد را در کشورهای جهان داشت و براساس آخرین آمار مالیات بر ارزش افزوده هم اکنون دریکصدوچهل کشوردنیا اجرا می شود. 

مالیات بر ارزش افزوده چیست؟

مالیات بر ارزش افزوده نه تنها مالیات نسبتا ساده ای است بلكه رایجترین مالیات در دنیای امروز نیز محسوب میشود. لذا قبل از هر موضوعی باید دید تعریف ارزش افزوده و مالیات بر ارزش افزوده چیست. از دیدگاه اقتصادی، ارزش افزوده مابه التفاوت ارزش ستانده و ارزش داده است. بر این اساس، ارزش افزوده را تفاوت بین ارزش كالاها و خدمات عرضه شده با ارزش كالاها و خدمات خریداری شده یك شخص در یك دوره معین تعریف میكنندو اگر خواسته باشیم تعریف را ساده تر ارائه كنیم می توان گفت هر كالایی كه در بازار فروخته می‏شود، در فرایند تولید خود، توسط چندین تولیدكننده به تدریج ساخته شده است. به عنوان مثال یك نان ابتدا گندم بوده سپس تبدیل به آرد شده سپس خمیر شده و نهایتاً در تنور پخته و نان شده است. قیمت گندم موجود در هر عدد نان تا قیمت نان فروش رفته در نانوایی در این مراحل به تدریج افزایش یافته است كه این افزایش حاصل زحمت تولیدكنندگان مختلف در مراحل مختلف تولید گندم تا فروش نان بوده است. به این ارزش اضافی ایجاد شده از دانه گندم تا نان، «ارزش افزوده» گفته می‏شود.                                
با توجه به تعریف مذكور، مالیات بر ارزش افزوده نوعی مالیات چند مرحله ای است كه در مراحل مختلف زنجیره تولید  و یا خدمات ارائه شده اخذ میگردد.

 مالیات بر ارزش افزوده به نفع كیست؟      

  اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده در درجه اول به نفع تولیدكننده داخلی است. با اجرای مالیات بر ارزش افزوده، سلسله مراتب تولید از پرداخت مالیات بر تجمیع عوارض معاف می‏شوند و در عوض این توزیع‏كننده نهایی است كه باید مالیات را محاسبه و از خریدار نهایی دریافت كند.

قانون مالیات بر ارزش افزوده در عین حال به شدت به نفع صادرات و صادركننده است. این قانون، صادرات كالا و خدمات را از این مالیات معاف كرده و مقرر داشته مالیات كالاهایی كه قبلاً به هنگام فروش آنها مالیات بر ارزش افزوده دریافت شده، هنگام خروج از كشور، مسترد می‏شود. در واقع صادركنندگان محصولات داخلی با خرید كالا از بازارداخلی و خروج آن از كشور، ارزش كالای صادراتی را كه قبلاً به عنوان مالیات بر ارزش افزوده پرداخته بودند، از دولت بازپس می‏گیرند.  

مالیات بر ارزش افزوده به ضرر كیست؟

 با اجرای مالیات بر ارزش افزوده، منافع دو گروه از فعالان بازار به طور جدی به خطر خواهد افتاد. در درجه اول كسانی كه پشت پرده به دلالی و واسطه‏گری مشغولند. كسانی كه بدون اینكه در زحمت تولید شریك باشند و بدون اینكه در مقابل مصرف‏كنندگان تعهدی به عهده بگیرند، با قرارگرفتن در مسیر تولید تا مصرف، با خرید و فروش‏های مكرر باعث عدم شفافیت و التهاب در بازار می‏شوند. گروه دیگر ضرركننده‏ها از قانون مالیات بر ارزش افزوده، قاچاقچیان هستند. ویژگی اصلی این عده، عدم تعهد آنها در برابر مصرف‏كنندگان است چرا كه نه گارانتی معتبری ارایه می‏كنند و نه حتی در قبال صحت و سلامت كالایی كه ارایه می‏كنند، مسؤولیتی می‏پذیرند. با اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده، منافع این دسته از خرابكاران بازار، به شدت به خطر می‏افتد.                                         
به طور خلاصه، قانون مالیات بر ارزش افزوده به ضرر كسانی است كه از شفافیت بازار گریزانند و منافعشان در بهره‏برداری از شایعات، رانت‏های اطلاعاتی و قاچاق است.                                           
انواع مالیات برارزش افزوده:

این نوع مالیات به سه دسته مالیات بر ارزش افزوده

تولید  -  درآمد - مصرف

مالیات بر ارزش افزوده تولید:

این نوع مالیات کل مخارج به استثنای مخارج دستمزدی دولت را مشمول پرداخت مالیات می داند.

مالیات بر ارزش افزوده درآمد : این نوع مالیات نیزمخارج ناخالص سرمایه گذاری ، قسمتی از مخارج کل و پایه مالیات بر ارزش افزوده از نوع تولید را تشکیل می دهد. همچنین کل مخارج واقعی اقتصاد روی کالاهای سرمایه ای را در یک دوره زمانی نشان می دهد.

مالیات بر ارزش افزوده از نوع مصرف:

این نوع مالیات معادل مالیات بر خرده فروشی است.

ضرورت اجرای مالیات بر ارزش افزوده:

یكی از منابع اصلی درآمد دولتها مالیات است كه تحت عناوین مختلف وصول میشود. درآمد حاصل از مالیات، بخش قابل ملاحظه ای از بودجه دولتها را تشكیل میدهد و دركشورهایی كه مالیات از نظام قانونی و مردمی برخوردار است، بیش از 60% بودجه عمومی را تشكیل میدهد .                                                                                         
 وبه این ترتیب در تركیب منابع درآمدی دولت ها می توانند با گسترش پایه های مالیاتی از طریق وضع مالیات بر ارزش افزوده  را افزایش دهند.   مالیات بر ارزش افزوده درمقایسه با سایر مالیاتهای مرسوم نوعی از یک مالیات جدید است  گسترش این سیستم ، یکی ازمهمترین توسعه های مالیاتی و بی شک یکی از جدال برانگیزترین مباحث اواخر قرن بیستم است.  این سیستم مالیاتی باتلاش اقتصاددانان برای رفع یا کاهش اختلال و نارسایی های مالیاتی سنتی و همچنین افزایش درآمد دولت ها شکل گرفته است. تجربه كشورهای استفاده كننده این مالیات حاكی از موارد عدیده ذیل  به عنوان مزایا و ضرورت اجرای این نوع مالیات میباشد:                                                       

   1 . مالیات بر ارزش افزوده متدولوژی و تفكری است كه چندین دهه از تجربه مثبت آن در سایر كشورها گذشته و مورد تاكید اكثر صاحبنظران و كارشناسان اقتصادی و مالیاتی بانك جهانی و صندوق بین الملی پول میباشد. 

2. این مالیات در بسیاری از كشورها ضمن تامین بیشتر عدالت اجتماعی نسبت به سایرمالیاتها، و بدون از بین بردن انگیزه سرمایه گذاری و تولید، به عنوان منبع درآمد جدیدی درجهت افزایش درآمدهای دولت بكار برده شده است. 

3. از آنجایی كه سیستم مالیات بر ارزش افزوده یك سیستم خود اجراست و همه مودیان نقش مامور مالیاتی را ایفا مینمایند، هزینه وصول آن پائین است. 

4. با توجه به این كه در این مالیات، مودیان برای استفاده از اعتبار مالیاتی ملزم به ارائه فاكتور خواهند بود، زمینه برای شناسایی خود به خود میزان معاملات مودیان فراهم میشود. در نتیجه، یك سیستم اطلاعاتی كامل از معاملات و مبادلات تجاری ایجاد میشود كه علاوه بر شفاف سازی مبادلات و فعالیتهای اقتصادی موجب سهولت اعمال مالیاتهای دیگر از قبیل مالیات بر درآمد و مالیات بر مشاغل میگردد. 

5. مالیات بر ارزش افزوده یك منبع درآمد باثبات و در عین حال انعطاف پذیر است. 

6. به دلیل مقطوع بودن نرخ این مالیات، زمان قطعیت آن بسیار كوتاه بوده و مشكلات طولانی بودن قطعیت مالیات بر درآمد و مالیات بر ثروت را ندارد. بنابراین، تاخیر در وصول درآمدهای مالیاتی به حداقل میرسد. 

7. از آنجایی كه مالیات بر ارزش افزوده یك مالیات مدرن است، اجرای آن به بهبود فن آوری و بهره وری از طریق اتوماسیون اداری در سیستم مالیاتی و حسابداری مالیاتی كمك شایانی خواهد كرد.پس به طور كلی تر میتوان مزایای مالیات بر ارزش افزوده را این گونه بیان كرد:   

1.ساختاراقتصادی كشورها را تصحیح می‌كند.
2. شفافیت اطلاعات را الزامی می‌كند.
3. انضباط مالی را الزامی می‌كند.
4. وقتی مردم مالیات می‌دهند، مطالباتشان از دولت را حس می‌كنند و توقع از دولت زیاد می‌شود و دولت هم باید پاسخگو باشد.

5. رفع نارسائی مالیات بر فروش در مراحل مختلف.

6. مالیات بر ارزش افزوده در بسیاری از كشورها ضمن تأمین بیشتر عدالت اجتماعی نسبت به سایر مالیات‌ها و بدون از بین بردن انگیزه سرمایه گذاری و تولید، به عنوان منبع درآمد جدیدی در جهت افزایش درآمدهای دولت به كار برده شده است و از آنجا كه سیستم مالیات بر ارزش افزوده یك سیستم خود اجراست و همه مؤدیان نقش مأمور مالیاتی را ایفا می‌كنند، هزینه وصول آن پایین است.

و اما درمورد نواقص مالیات بر ارزش افزوده:

بار نخست كه این روش اجرا می‌شود، یك اثر افزایشی روی قیمت‌ دارد، ولی این مثل یك دارویی است كه به یك بیمار می‌دهیم. مردم ما مالیات را همراه قیمت كالا به فروشنده‌ها پرداخت می‌كنند، ولی فروشندگان در سیستم واسطه‌گری مالیات را به دولت نمی‌دهند. پس مردم بدون این‌كه متوجه باشند، مالیات می‌دهند، اما نكته بعدی آن است كه ریشه نابسامانی اقتصاد در كشورهای رو به انكشاف در اقتصاد زیرزمینی است. فعالان این اقتصاد زیرزمینی، كسانی هستند كه مالیات و گزارش مالی نمی‌دهند، ولی همانند دیگر شهروندان از خدمات دولتی بهره‌مند می‌شوند. تنها راهكار برخورد با اقتصاد زیرزمینی، اجرای شیوه مالیات بر ارزش افزوده است.بطورخلاصه معایب ونکات منفی مالیات بر ارزش افزوده قرارذیل اند:

1 – اثر نزولی مالیات بر ارزش  افزوده. 

 2 – اثر مالیات بر ارزش افزوده در افزایش سطح قیمتها.

3 – اشکالات اجرایی مالیات بر ارزش افزوده.                                                   

 ارزش افزوده چه تأثیری در اقتصاد كشورها ی رو به انكشاف و وضعیت معیشتی افراد خواهد گذاشت؟

  ارزش افزوده یعنی مالیات بر خرج و در زندگی معمولی مردم باید ببینیم چه اثری دارد؛ مواد غذایی به طور كامل مشمول این مالیات نیستند، هزینه‌های فرهنگی و آموزشی، كتاب، كلاس و ... شامل این روش نیستند، در این روش از كالاهای لوكس مالیات‌هایی با نرخ‌های بالا گرفته می‌شود اما مشكل ما ناكارآمدی اقتصاد است كه دلیل اصلی آن، بی‌انضباطی مالی و وجود اقتصاد زیرزمینی است و تا هنگامی كه اقتصاد زیرزمینی كاهش نیابد، ناكارآمدی اقتصاد مملكتهای رو به انكشاف اصلاح نمی‌شود. ابزار آن هم مالیات بر ارزش افزوده است.

 آثار تورمی مالیات بر ارزش افزوده :

 به هر حال معرفی هر پایه مالیات جدید اگر منجر به افزایش درآمدهای مالیاتی شود موجب افزایش در قیمتها می شود. ولی در معرفی سیستم مالیات بر ارزش افزوده این فرضیه مطرح است که چون این پایه مالیاتی جایگزین مالیاتهای دیگر می شود، می تواند بدون افزایش در سطح قیمتها تجربه شود. در این مورد مناسب است که تجربه بعضی از کشورها مورد توجه قرار گیرد.

بخصوص از تجربه دهه 80 میلادی که اثبات عمل نظریه پرفسور فریدمن در مورد تورم و ارتباط مستقیم آن با نقدینگی شفاف شده است. اقتصاددانان عامل اصلی تورم تجربی جهان را انتشار پول می‌دانند. به هر حال تورم ناشی از افزایش هزینه تولید نیز مطرح است و مطالعات تجربی موارد مشخصی را نشان داده است که ریشه تورم در این مهم بوده است. در این مورد آثار تورمی ناشی از افزایش قیمت نفت در همان دوران دهه 80 قابل انکار نیست. لذا معرفی هر مالیاتی مثل مالیات بر ارزش افزوده اگر نرخها یا پایه مالیات هر سال دچار تغییر نشود نباید آثار تورمی غیر از یک افزایش پس از معرفی این سیستم مالیاتی در همان دوره نخست داشته باشد. این افزایش در سطح قیمتها نیز در صورتی است که سیستم مالیات بر ارزش افزوده موجب افزایش در درآمدهای مالیاتی بشود.

گاه در زمینه تورم صحبت از انتظار افزایش در قیمتها به عنوان یک عامل تورم می شود. این صحت نداشته و در واقع یک اشتباه در طرح مسئله است. اگر انتظارات از افزایش قیمت متأثر از عوامل واقعی ایجادکننده تورم باشد، بعضی از این انتظارات ناشی از افزایش در نقدینگی، افزایش سالیانه دستمزد و حقوق، یا قیمت نهاده های دیگر باشد، موجب افزایش سطح قیمتها به صورت زود هنگام می‌شود. ولی اگر هیچ یک از عوامل ایجادکننده تورم رخ ندهد، هرچند که ممکن است انتظارات تورمی موجب یک افزایش در قیمتها بشود، ولی باید پس از مدتی اصلاح شده و به مسیر قبلی خود بازگشت نماید. تورم نمی‌تواند از تخیل و انتظارات واهی نشأت بگیرد.

در نتیجه آثار تورمی معرفی سیستم مالیات بر ارزش افزوده در اقتصاد ایران را می توان به صورت زیر مختصر نمود. ابتدا در دو سناریو که با واقعیت نظام مالیاتی ایران نزدیکی دارد.

 مسئله را طرح می‌کنیم. به عبارت دیگر پایه مالیات بر ارزش افزوده با دیگر پایه های مالیاتی ارتباط جانشینی و مکمل بودن دارد. تجربه عمده کشورهای جهان که این سیستم مالیاتی را معرفی نموده اند، نشان داده است که با معرفی مالیات بر ارزش افزوده، بعضی دیگر از پایه های مالیاتی حذف شده اند یا سهم درآمد مالیاتی ناشی از این پایه‌های مالیاتی کاهش یافته است، در مقابل بعضی از پایه‌های مالیاتی با حفظ روند گذشته عمل نموده‌اند.

 تجربه کشورها در مورد اثرات تورمی مالیات بر ارزش افزوده:

 شاید یکی از نگرانی های کشورهایی که قصد اجرای مالیات بر ارزش افزوده را داشتند آثار تورمی این مالیات بوده، هرچند که مزایای برقراری مالیات بر ارزش افزوده می‌تواند چنین نگرانی را منتفی نماید. بطور کلی آثار تورمی مالیات بر ارزش افزوده، عمدتاً در نظام‌هایی که این مالیات به قصد افزایش در درآمدهای مالیاتی معرفی شده است، مطرح می باشد. این مسئله متفاوت از معرفی هر پایه مالیات دیگر به قصد ایجاد منابع جدید نمی‌باشد. از آنجا که در بین کشورهایی که مالیات‌برارزش‌افزوده را تجربه نموده‌اند، عمدتاً با اثر خنثی درآمدی این معرفی را صورت داده‌اند، مسئله افزایش سطح عمومی قیمتها با تورم اگر نیز وجود داشته باشد از اهمیت زیاد یا نرخ قابل توجهی برخوردار نخواهد بود.

در این زمینه تحقیقی توسط( آلن تیت) صورت گرفته است. وی در یک بررسی جامع در مورد تعدادی از کشورها که مالیات بر ارزش افزوده را اعمال نموده‌اند. تغییرات شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی و همچنین اعتبارات و دستمزد را در 35 کشور قبل و بعد از اجرای مالیات بر ارزش افزوده مورد بررسی قرار داد.

بر اساس این مطالعه در 22 کشور (63 درصد از نمونه) پس از اجرای مالیات بر ارزش افزوده مورد بررسی تغییری در نرخ تورم مشاهده نشده و یا ناچیز بوده است در 7 مورد افزایش نرخ تورم فقط به صورت یک افزایش یکباره بوده است و یک کشور (نروژ) پس از افزایش یکباره در روند شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی تورم فزاینده را تجربه نموده است. بنابر این، در 29 کشور یا 83 درصد از نمونه اجرای مالیات بر ارزش افزوده تورم شتابان را به همراه نداشته است. در 5 کشور اعمال مالیات بر ارزش افزوده تورم شتابان را دامن زده است اما اعمال این مالیات در کشورهایی که موجب تورم شتابان است (6 مورد) با سیاستهای انبساطی اعتباری و افزایش دستمزدها همراه بوده است. آلن تیت از این مطالعه نتیجه می گیرد که مالیات بر ارزش افزوده را بدون آثار تورمی قابل ملاحظه می توان اجرا نمود. وی همچنین معتقد است که پس از اجرای مالیات بر ارزش افزوده هیچ ارتباط خودکاری بین تغییرات نرخ مالیات بر ارزش افزوده و تورم وجود نخواهد داشت.

 شیوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده به چه صورتی است؟

پرداخت‌كنندگان مالیات دو دسته هستند؛ یك سری فعالان اقتصادی همچون شركت‌ها و مغازه‌داران و یكسری هم مردم عادی. مردم عادی روی درآمدهایشان مالیات را از گذشته پرداخت می‌كرده‌اند، كسبه و شركت‌ها به مالیات تجمیع؟ آشنا هستند .برای كالاهایی مثل نوشابه، 11 درصد مالیات تجمیعی پرداخت می‌شده است و همین ‌طور برای بنزین، سیگار و... ولی این روی فاكتور یادداشت نمی‌شده است و خریدار گمان می‌كرده كه تمام این پول را بابت مثلا خرید نوشابه به كارخانه پرداخته است. 
در روش ارزش افزوده آن 4 یا 7 یا 11 درصد مالیات تجمیعی گذشته حذف شده و تنها 3 درصد مالیات گرفته می‌شود. تنها فرقی كه دارد، این است كه این بار مردم آگاهانه این مالیات را می‌پردازند و بنابراین باید كالاهایی همچون نوشابه كه مالیات‌هایی با نرخ‌های بالاتری از آنها گرفته می‌شود، ارزانتر شوند و بنابراین باید به مردم اعلام می‌شد كه به جای 4 درصد مالیات گذشته، باید 3 درصد پرداخت كنند كه مسلما با رضایت عمومی هم همراه می‌شد.

آیا دولت به سادگی می‌تواند مالیات بر ارزش افزوده را دریافت کند؟

 به دو شیوه مالیات گرفته می‌شد :     
1. شركت‌هایی كه دارای سیستم حسابداری مشخصی هستند، با محاسبه سود آنها مالیاتشان تعیین می‌شود.
2. مغازه‌ها و كسبه‌ای كه به علت شفاف نبودن ریزدرآمدها و مخارج یك مالیات توافقی را می‌پردازند و بنابراین بیشترین مقاومت‌ها از سوی این گروه دوم انجام می‌شود، زیرا سود خالص آنها مشخص می‌شود و مغازه‌ای كه تاكنون با اكراه سالی سه یا چهار میلیون تومان مالیات می‌پردازد، وقتی سود خالص آنها روزی یك میلیون تومان تعیین شود، باید ماهی سه یا چهار میلیون تومان مالیات بپردازد و یا شركت‌هایی كه برای فرار از مالیات دو دفتره هستند، دیگر نمی‌توانند از این روش استفاده كنند پس یكی دیگر از مزایای این روش، آن است كه راه تمام فراریان مالیاتی را می‌بندد.

چه تضمینی هست که در  این روش دولت ها بتوانند مالیات‌ها را وصول کنند؟

هم‌اکنون حتی در کشورهای پیشرفته همچون کشورهای اروپایی و آمریکا، تقلب‌های مالیاتی وجود دارد، ولی هنر آنها این است که نخست کشف تقلب می‌کنند، دوم این كه جریمه‌هایی که برای متخلفان وضع می‌شود، بسیار سنگین است و 10 تا 50 درصد ارزش کل معامله است، ولی در كشورهای رو به انكشاف مثلا ایران اگر کسی مالیات خود را پرداخت نکند، 20 درصد مالیات را از وی دریافت می‌کنند. وقتی که مالیات بر درآمد 25 درصد است، 20 درصد 25 درصد می‌شود 5 درصد. پس اگر یک نفر جنس خود را در بازار آزاد بفروشد، از دو طرف مفاد می‌کند و در اصل 5 درصد هزینه اضافی پرداخت می‌کند. متأسفانه مالیات بر خرج هم این گونه است که اگر کسی مالیات خود را پرداخت نکند، 20 درصد از 3 درصد یعنی 0.6 درصد جریمه می‌شود، در حالی که اگر در سایر کشورها شرکتی برای یک معامله فاکتور صادر نکند، باید 50 درصد کل ارزش معامله را به عنوان جریمه پرداخت کند.                                                                                                

با این روش پرداخت مالیاتی چگونه تعداد واسطه‌ها کاهش می یابد؟          

هم‌اكنون یکی دیگر از مشکلات اقتصاد كشورهای رو به انكشاف تعدد واسطه‌هاست و افزایش قیمت‌ها سبب می شود که قیمت کالاها از حد متعارف فراتر رود  که سرانجام تقاضا کاهش می‌یابد و برای همین، در بلند مدت باعث کاهش واسطه‌ها و خروج آنها از بازار می شود.                                                                                                

یک مثال عددی در مورد چگونگی محاسبه مالیات بر ارزش افزوده:

فرض کنید یک پمپ به مبلغ پانصد هزار تومان خریداری می‌کنید، 3 درصد مالیات بر ارزش افزوده نیز به آن اضافه می‌شود و در نهایت بابت مبلغ 515 هزار تومان به فروشنده پرداخت نمایید که فروشنده باید پانزده هزار تومان را به دارایی بپردازد، حالا اگر فرد «ب» این پمپ را از خریدار اولیه ششصد هزار تومان بخرد، باید 620 هزار تومان به وی بپرازد که از این مبلغ، 615 هزار تومان آن بابت مالیات بر ارزش افزوده‌ای است که در آغاز پرداخته شده و پنج هزار تومان مابقی را باید به دولت بابت مالیات پرداخت نماید و در پایان، این مالیات را فقط آخرین خریدار پرداخت می‌كند، برای همین، اعتراضات بی دلیل است و از سوی دیگر، این کار باعث می‌شود بر اثر افزایش قیمت تعداد واسطه‌ها کاهش یابد.

معافیت ها در مالیات بر ارزش افزوده :(آستانه معافیت)

با توجه به اینكه مالیات بر ارزش افزوده كلیه كالاها و خدمات تولید و یا توزیع شده در اقتصاد را در برمی گیرد، به لحاظ اجرایی از گستردگی خاصی برخوردار می باشد. 

در این راستا، ارزش افزوده ایجاد شده توسط بنگاههای كوچك و فعالان بخش خرده فروشی در مقایسه با تعداد زیاد آنها بسیار ناچیز بوده و درنتیجه مالیات بر ارزش افزوده قابل وصول مالیات ، قابل توجیه نیست . به این ترتیب معاف نمودن موسسات اقتصادی با ارزش افزوده پایین در جهت افزایش كارایی سازمان امور مالیاتی از اهمیت خاصی برخودار می باشد.

بررسی تجربه سایر كشورها نشان می دهد كه اغلب آنها در مراحل اولیه اجرای این نوع مالیات برای كاهش هزینه های اجرایی وصول و تمكین مودیان از آستانه معافیتی استفاده كرده اند كه تعدادزیادی از بنگاههای كوچك و فعالان بخش خرده فروشی را معاف نموده است. تعیین آستانه معافیت، این امكان را به سازمان امور مالیاتی می دهد كه جهت تحقق اهداف درآمدی نظام مالیاتی، به میزان قابل توجهی در هزینه های اجرایی و وصول صرفه جویی نماید. كاهش حجم كار اجرایی حاصله، میزان توفیق در وصول مالیات بر ارزش افزوده بالقوه را افزایش خواهد داد. 


بطور كلی برخی از كالاها و خدمات به سه دلیل زیر از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف میشوند. 

1- كاهش خاصیت تنازلی مالیات بر ارزش افزوده 

2- كاهش اثر تورمی و حمایت از اقشار كم درآمد 

3- كاهش هزینه های اجرایی و وصول مالیات




نوع مطلب : دانستنیهای مالیاتی، مقالات آموزشی، مقالات مالیاتی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


جمعه 24 شهریور 1396 08:31 ق.ظ
This is my first time pay a visit at here and i am
really impressed to read everthing at single place.
سه شنبه 22 فروردین 1396 08:44 ب.ظ
Your style is so unique compared to other people I've read stuff from.
Thanks for posting when you've got the opportunity, Guess I will just bookmark this blog.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


 
 
برچسب ها
پیوندها
آخرین مطالب